Wymagana jest wiedza o zadaniach roboczych, które mają być oceniane. Wiedzę taką posiadają przede wszystkim członkowie personelu. W przypadku użytkowników nieposiadających tej wiedzy należy najpierw przeprowadzić rozpoznanie specyfiki wykonywanych zadań.
Ocena ryzyka obejmuje:
- opis istotnych wymagań zadania oraz warunków pracy
- poziom stresu w ujęciu ilościowym (wynik oceny ryzyka).
Wynik oceny ryzyka odzwierciedla stopień prawdopodobieństwa przeciążenia układu mięśniowo-szkieletowego. Im wyższy wynik, tym wyższe ryzyko. Prawdopodobieństwo przeciążenia układu mięśniowo-szkieletowego odnosi się do przeciętnej populacji zdrowych i standardowo wyszkolonych pracowników.
Użytkownik może wybrać jedno z dwóch narzędzi:
Oba narzędzia mogą być stosowane w Europie.
Aby uzyskać odpowiednią jakość wyników, należy skrupulatnie przeanalizować specjalne instrukcje dla obu narzędzi (KIM i MAC).
Cele
- opis istotnych wymagań zadania oraz warunków pracy,
- Poziom stresu wyrażony liczbowo
- Obiektywna ocena ryzyka – obliczenie wyniku oceny ryzyka
- Wskazanie punktów wymagających interwencji (przeprojektowanie i/lub opieka lekarska)
Docelowa populacja użytkowników, wstępne warunki do stosowania:
- odpowiednia wiedza o zadaniach roboczych, które mają być oceniane,
- podstawowa wiedza o Bezpieczeństwie i Higienie Pracy (BHP),
- nie ma konieczności specjalnego szkolenia z zakresu ergonomii,
- zdrowy rozsądek.
Nakład czasu
Jeśli dane i wiedza o zadaniu roboczym są wystarczające, to zaledwie kilka minut.
Jeśli nie ma wystarczających danych, to należy najpierw zbadać specyfikę pracy i wykonywanych ruchów. W takim wypadku nakład czasu zależy od złożoności zadania, od stopnia powtarzalności i od warunków roboczych. Przeciętnie zajmuje to ok. 20 minut.
Narzędzia
Na potrzeby oceny ryzyka na poziomie klasyfikacji, dostępne są dwie właściwe metody:
Key Item Method (KIM) oraz
Manual Handling Assessment Chart (MAC)
Obie metody:
- zostały opracowane ze szczególnym uwzględnieniem Dyrektywy Rady w sprawie ręcznego przemieszczania ciężarów,
- są oparte na podstawach wiedzy z zakresu biomechaniki, fizjologii i psychofizjologii,
- zostały przetestowane pod względem ich zasadności i wiarygodności,
- są stosowane od kilku lat.
Obie metody dają porównywalne wyniki.
Obie metody to narzędzia do oceny ryzyka w sytuacjach „wąskiego gardła” - nie służą do oceny obciążeń i stresów w całym dniu roboczym czy w całej karierze zawodowej. W przypadku zadań bardzo złożonych lub często zmieniających się, zastosowanie tych metod jest niemożliwe lub silnie ograniczone.
Uwagi
Ocena ryzyka na poziomie klasyfikacji określa cechy fizycznego obciążenia roboczego, wskazuje sytuacje „wąskiego gardła” i proponuje konkretne działania.
Zasada: Ważne cechy zadania są klasyfikowane poprzez skalę ocen i składają się na łączny wynik oceny ryzyka.
Analogicznie do
Poziomu I, brane są pod uwagę różne cechy stresu przy MHL:
- Biomechaniczne obciążenie kości, stawów i mięśni wynikające z siły włożonej w wykonywanie czynności i z ograniczonych postaw ciała
- Zmęczenie mięśni w wyniku intensywnego, częstego i stałego wytwarzania siły
- Napięcia w obrębie układu sercowo-naczyniowego w wyniku poważnego fizycznego obciążenia pracą
- Niedogodności związane z cechami ładunków (nieporęczne, śliskie, bardzo duże)
- Ryzyko wypadku z powodu cech ładunków (bardzo ciężkie, gorące, ostre, ruchome)
- Ryzyko wypadku z powodu cech środowiska pracy (nierówna lub śliska podłoga, ograniczona przestrzeń ruchu pracowników, przeszkody, niewystarczające oświetlenie)
Wynik oceny ryzyka odzwierciedla stopień prawdopodobieństwa przeciążenia układu mięśniowo-szkieletowego. Im wyższy wynik, tym wyższe ryzyko. Prawdopodobieństwo przeciążenia układu mięśniowo-szkieletowego odnosi się do przeciętnej populacji zdrowych i standardowo wyszkolonych pracowników.
Aby ocenić indywidualne ryzyko pojedynczego pracownika, należy wziąć pod uwagę kolejne czynniki. Pracownik może zaleźć się w niebezpiecznej sytuacji, jeżeli:
- jest psychicznie nieprzygotowany do wykonania postawionego zadania,
- nosi nieodpowiednią odzież, obuwie lub inne osobiste rzeczy,
- nie ma wystarczającej lub odpowiedniej wiedzy lub przeszkolenia.
W celu przeprowadzenia analizy wieloczynnikowej należy uwzględnić jednocześnie różne czynniki wyszczególnione w załącznikach I i II.
Porady dla użytkowników
Teoretycznie możliwe jest dokładne zmierzenie danych wejściowych. W praktyce kilka cech jest łatwo zmierzyć, ale kilka innych to cechy niemierzalne. Masa ładunku może zostać zmierzona wagą sprężynową, liczba przemieszczeń może zostać policzona, ale już pomiary siły działania, oporu tarcia czy postawy ciała są skomplikowane i kosztowne.
Aby uzyskać podobny poziom dokładności, stosuje się zasadę obliczeń rozmytych [ang. calculated fuzziness]: Wszystkie cechy są klasyfikowane według specyficznych skali klasyfikacyjnych od wartości minimalnej do maksymalnej. Dla stosowanego tu poziomu klasyfikacji, uzyskuje się w ten sposób wystarczającą dokładność.
Przy interpretacji wyniku oceny ryzyka, należy wziąć pod uwagę opisaną powyżej ograniczoną dokładność. Interpretacja opiera się głównie na “wąskich gardłach” oraz na obszarach ryzyka – nie koncentruje się na dyskretnym wyniku oceny ryzyka. Taka metodyka zapewnia wystarczającą ocenę ryzyka większości zadań. W niektórych sytuacjach nie można przeprowadzić udanej oceny ryzyka na tym poziomie. W takim wypadku istnieją dwie możliwości:
- Jeśli sytuacja jest niejasna lub jeśli wyniki nie są do zaakceptowania, to należy wspólnie rozpatrzyć, przedyskutować i zinterpretować dalsze informacje, takie jak subiektywna ocena obciążenia pracą przedstawiana przez pracowników czy zgłaszane skargi.
- Jeśli wymagana jest większa dokładność i szczegółowa ocena ryzyka, wówczas należy przeprowadzić zróżnicowaną analizę odpowiadającą Poziomowi III.
Aby uniknąć błędów, wszystkie wyniki należy oceniać bardzo krytycznie. Wyniki należy konfrontować z doświadczeniem, z subiektywnie odczuwanym przez pracownika stresem, z informacjami o skargach czy nieobecnościach.
Przy przeprowadzaniu oceny ryzyka na poziomie klasyfikacji istnieje możliwość popełnienia błędu w ocenie oraz ryzyko błędnej interpretacji wyników. Może się to zdarzyć przy niewystarczającej wiedzy o pracy, która ma być oceniana, przy subiektywnych błędach w interpretacji, przy niepoprawnych danych wejściowych czy przy błędach obliczeniowych.
